n

Tại các sự kiện thể thao lớn như đại hội ASIAD Aichi-Nagoya 2026, lịch thi đấu kéo dài cùng khoảng nghỉ ngắn giữa các vòng loại, bán kết và chung kết đặt ra thách thức lớn cho thể trạng vận động viên. Để đạt thành tích cao, việc duy trì nền tảng thể lực ổn định thông qua dinh dưỡng và phục hồi đóng vai trò then chốt.

Tầm quan trọng của carbohydrate, protein và chiến lược dinh dưỡng

Theo Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada và ACSM, các yếu tố như loại thực phẩm, lượng ăn và thời điểm nạp đóng vai trò trực tiếp đến thành tích cũng như tốc độ phục hồi. ACSM nhấn mạnh rằng các vận động viên thi đấu với cường độ cao cần được đáp ứng đầy đủ nhu cầu năng lượng và các chất đa lượng, nổi bật là carbohydrate và protein.

Mỗi chất dinh dưỡng đảm nhiệm một chức năng riêng biệt trong quá trình tập luyện và phục hồi:

• Carbohydrate: Giúp đáp ứng nhu cầu năng lượng và bù đắp lượng glycogen cho cơ thể.
• Protein: Cung cấp các acid amin cần thiết để duy trì, xây dựng và sửa chữa các mô trong quá trình thi đấu.

Một nghiên cứu công bố năm 2018 trên Journal of Applied Physiology thực hiện trên các vận động viên đua xe đạp elite chỉ ra rằng, nhóm được bổ sung kết hợp carbohydrate và protein trong vòng hai giờ đầu sau buổi tập nặng có thể hoàn thành bài tập vào ngày hôm sau với thời gian nhanh hơn 8,5% so với nhóm chỉ nạp carbohydrate. Đối với thể thao thành tích cao, sự cải thiện này có thể tạo ảnh hưởng lớn đến thứ hạng chung cuộc.

Tuy nhiên, các tổ chức chuyên môn không áp dụng một chế độ ăn chung cho tất cả mọi người. Nhu cầu thực tế sẽ phụ thuộc vào từng môn thể thao, cường độ, thời lượng vận động cũng như thời gian nghỉ. Đội ngũ huấn luyện viên và chuyên gia cần xây dựng chiến lược dinh dưỡng cá nhân hóa.

Quản lý nước, điện giải và giấc ngủ

Bên cạnh thức ăn, việc quản lý nước và điện giải trong suốt quá trình vận động cần được chú trọng nhằm hạn chế tình trạng mất nước do đổ mồ hôi. Vận động viên nên bước vào trận đấu trong trạng thái đủ nước và tiếp tục bổ sung trong khi thi đấu. Dù vậy, chiến lược bù nước cần tính toán kỹ lưỡng dựa trên tốc độ tiết mồ hôi và khả năng hấp thụ, bởi việc uống quá nhiều nước có thể làm tăng rủi ro hạ natri máu liên quan đến vận động.

Giấc ngủ cũng là một mảnh ghép thiết yếu trong quá trình phục hồi của vận động viên thành tích cao. Dữ liệu từ một nghiên cứu đăng trên tạp chí Sleep năm 2011 trên 11 vận động viên bóng rổ nam NCAA cho thấy, khi ngủ thêm trung bình khoảng 111 phút mỗi đêm, thời gian chạy nước rút của họ đã giảm từ 16,2 xuống 15,5 giây, tỷ lệ ném phạt tăng 9% và tỷ lệ ném ba điểm tăng 9,2%. Ngược lại, những vận động viên ngủ dưới 8 giờ mỗi đêm đối mặt với nguy cơ chấn thương cao hơn 1,7 lần so với nhóm ngủ từ 8 giờ trở lên.

Lưu ý về thực phẩm chức năng và quy mô sự kiện

Các chuyên gia lưu ý rằng thực phẩm chức năng hay sản phẩm dinh dưỡng bổ sung không thể thay thế cho một chế độ ăn cân bằng. Nếu chế độ ăn hàng ngày đã cung cấp đủ năng lượng và đa dạng thực phẩm, việc bổ sung vitamin và khoanh chất là không bắt buộc với mọi vận động viên.

Tại kỳ đại hội ASIAD 20 tổ chức tại Nhật Bản, sự kiện quy tụ khoảng 11.000 vận động viên đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó đoàn chủ nhà Nhật Bản có số lượng vận động viên lớn nhất với 932 người, xếp sau là Trung Quốc. Giữa một hành trình khốc liệt như vậy, bên cạnh vài phút tranh tài trên sân, việc quản lý tốt dinh dưỡng, bù nước, giấc ngủ và tải vận động chính là chìa khóa giúp cơ thể sẵn sàng cho các thử thách tiếp theo.

Nguồn tham khảo

Vai trò của dinh dưỡng khi VĐV thi đấu các kỳ đại hội – VnExpress